Bebeklerde ishal nedenleri arasında sayılabilecek birçok farklı faktör bulunuyor. İshal başlangıçta masumane görülebilecek sindirim problemlerinden biri gibi olsa da özellikle zehirli ishalin ölümle sonuçlandığı birçok vaka bulunuyor.
Yapılan araştırmalarda dünyada her yıl 3 ile 5 milyon arasındaki çocuğun ishal nedeniyle öldüğü görülmektedir. Özellikle enfeksiyona ve yetersiz beslenmeye neden olan bir döngü olarak ortaya çıkan ishal sadece sindirim sistemini değil bağışıklık sisteminin de önemli ölçüde zayıflamasına neden olmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre özellikle kirli su ve gıda gibi şeylere maruz kalan bebeklerde ishal vakaları daha yaygın olarak görülüyor. Tüm dünyada 5 yaş altı çocukların önde gelen ölüm nedenlerinden biri olan ishal ile mücadele için temiz gıda ve suya erişim üzerinde küresel çalışmalar yapılmaktadır.
Özellikle 2012 yılında ishalin tüm dünyada beş yaş altındaki çocukların ikinci ölüm nedeni olarak tespit edilmesi bu sindirim sisteminin sorununu ciddiyetini daha net görmemizi sağlıyor. İshalin uzun vadeli sonuçları çocuklarda fiziksel zayıflıkla birlikte zihinsel problemlere de neden olabilmektedir.
Bebeklerde İshal Nedenleri Nelerdir?
Bebeklerde günde birkaç defa sulu dışkılama ile karakterize olan yaygın sindirim ve boşaltım sorunu ishal olarak adlandırılmaktadır. Bağırsaklardaki faydalı ve zararlı bakteriler arasındaki dengesizlik, en başta gelen bebeklerde ishal nedenleri arasındadır.
İshal ile birlikte görülen ateş, baş ağrıları, kusma ve mide ağrısı gibi komplikasyonlar bebeklerde farklı sağlık sorunlarına da neden olabilmektedir. Diğer yandan anne sütü uyarımı ve çeşitli alerjiler de bebeklerde ishal nedenleri arasındadır. İshalin temel sorumlusu ise rotavirüs adındaki bir bakteri çeşididir.
Bebeklerde İshal Çeşitleri Nelerdir?
Bilim insanlarına göre ishal sıra dışı sıklıkta meydana gelen ve genellikle 2 hafta süren gevşek veya sulu dışkılama olarak tanımlanmaktadır. İshalin birkaç çeşidi olup onlar aşağıdaki gibidir;
Tahriş Edici İshal: Kolera toksinin negatif iyonların özellikle klorür iyonlarının salgılanması neticesinde meydana gelen ishal türüdür. Yemek yenilmezse bile tahriş edici ishal devam edebilir. Ozmotik ishal: bağırsakların fazla su emilimi nedeniyle görülen ishaldir. Çölyak ve pankreas hastalığı gibi sindirim sistemini zayıflatan rahatsızlıklara bağlı olarak görülebilir.
Pürülan İshal: Bu ishal türünde ise dışkıda irin ve kan görülmektedir. Ülseratif kolit gibi çeşitli iltihaplı bağırsak hastalıkları ve bazı bağırsak enfeksiyonları nedeniyle görülür. Ayrıca bazı gıda zehirlenmelerinden kaynaklı bu ishal türünün görüldüğü de bilinmektedir.
Dizanteri: Dışkıda kan görülmesi dizanterinin en belirgin özelliklerinden biridir. Dışkıda görülen kan bağırsak dokularının zararlı bakteriler tarafından saldırıya uğradığının göstergesidir. Çeşitli enfeksiyonların belirtisi olarak görülen dizanteri tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara sebep olabilir.
Bebeklerde İshal Belirtileri Nelerdir?
Özellikle yenidoğan bebeklerde ishal belirtileri doğrudan ishali işaret etmeyebilir. Ancak en önemli belirtisinin uzun süre devam eden sulu dışkılama olduğu biliniyor.
Her sulu dışkılama ishal belirtisi olmayabilir. Çünkü bu tip dışkılama yeni doğan bebeklerde fazlasıyla görülmektedir. Ancak dışkılamanın hem sulu hem de sarı veya yeşil renkli olmasına ek olarak kan görülmesi önemli bir ishal belirtisidir.
Bebeklerde ishal belirtileri olarak sayılabilecek işaretler şunlardır;
- Dışkılama sırasında huzursuzluk yaşanması
- Bebeğin annesini emmeyi reddetmesi
- Dışkıda kan görülmesi
- Bebekte uyuşuk ve halsizlik durumu
- Susuzluğun artması
- Daha az idrar yapması
- Gözyaşı olmadan ağlama durumu
- Bilinçsizlik hali
- Nabzın hızlanması ve tansiyon düşüklüğü
Gibi durumlar bebeklerde ishal belirtileri olarak sayılabilir. 2 haftadan daha kısa süren vakalarda akut ishal olma ihtimali yüksektir. Kusma ile birlikte seyreden bu vaka türünde tedavi oldukça önemlidir. Akut ishali vakalarının tedavi edilmemesi halinde bebeğin hayati tehlike ile karşı karşıya kalması söz konusudur.
Bebeklerde İshal Tedavisi ve Önlenmesi
Özellikle yeni doğan bebeklerde anne sütü oldukça önemlidir. Bebeğin hastalık ve enfeksiyonlara karşı vücut direncini artırmak için en önemli besin kaynağı anne sütüdür. Anne sütünde bulunan şeker kolaylıkla laktoza dönüştüğü için bu durum laktik asit bakterilerinin çoğalmasını sağlar. Dolayısıyla da kolit bakterilerin üremesi engellenerek ishal sıklığı daha azalmış olur. Bu yüzden özellikle ilk 6 ay boyunca bebeğin anne sütü ile beslenmiş olması başta ishal olmak üzere çocuğun sağlığını korumak için hayati önem taşır.
Bebeğe verilen suyun ve varsa ek gıdaların temizliği ile birlikte yaşam alanının temizliği de ishalin önlenmesinde önemli rol oynar. Diğer yandan bebeğe verilen suyun kaynatılıp soğutulduktan sonra verilmesi de alınabilecek önlemler arasındadır.
Annenin bebek ile temasından ve emzirmeden önce ellerini bol sabunlu su ile yıkaması önemlidir. Aksi halde annenin elindeki bakterilerin hızlı bir şekilde bebeğe geçmesi söz konusu olabilir. 6 haftadan sonra bebeğe uygulanacak ishal aşısının özellikle akut ishali önlemek için önemli olduğunu vurgulamak gerekir.
